محاسبه نسبت طلایی

در نسبت طلایی، کل به پارهٔ بلند مثل بلند به کوتاه است و هر دو برابر عدد فی، φ ≈ ۱٫۶۱۸۰۳۴؛ مثلاً ۱۰۰ سانتی‌متر می‌شود ۶۱٫۸ و ۳۸٫۲ سانتی‌متر. یک طول بنویسید تا طول دیگر و جمع را ببینید.

این طول کدام است؟
پارهٔ بلندِ ۱۰۰ سانتی‌متر

۶۱٫۸۰۳۴ سانتی‌متر

  • کل۱۰۰ سانتی‌متر
  • پارهٔ بلند۶۱٫۸۰۳۴ سانتی‌متر
  • پارهٔ کوتاه۳۸٫۱۹۶۶ سانتی‌متر
بلندکوتاه
کل به بلند، مثل بلند به کوتاه.

راه‌حل گام‌به‌گام

  1. عدد فی (نسبت طلایی): φ = (۱ + √۵) ÷ ۲ ≈ ۱٫۶۱۸۰۳۴
  2. پارهٔ بلند، کل تقسیم بر فی: ۱۰۰ ÷ ۱٫۶۱۸۰۳۴ ≈ ۶۱٫۸۰۳۴
  3. پارهٔ کوتاه، باقی کل: ۱۰۰ − ۶۱٫۸۰۳۴ ≈ ۳۸٫۱۹۶۶
  4. امتحان، هر دو نسبت تقریباً فی‌اند: ۱۰۰ ÷ ۶۱٫۸۰۳۴ ≈ ۶۱٫۸۰۳۴ ÷ ۳۸٫۱۹۶۶ ≈ ۱٫۶۱۸۰۳۴
با ماشین‌حساب گوشی
۱۰۰÷۱٫۶۱۸۰۳۴=۶۱٫۸۰۳۴
در اکسل
=100/((1+SQRT(5))/2)

عدد فی چیست و از کجا می‌آید؟

اگر پاره‌خطی را به دو بخش a (بلند) و b (کوتاه) تقسیم کنیم که (a + b) ÷ a = a ÷ b، این نسبت عدد فی است:

φ = (1 + √5) ÷ 2 ≈ ۱٫۶۱۸۰۳۳۹۸۹

فی ویژگی جالبی دارد: φ² = φ + 1 ≈ ۲٫۶۱۸۰۳۴ و 1 ÷ φ = φ − 1 ≈ ۰٫۶۱۸۰۳۴. نسبت هر دو عدد پشت سر هم دنبالهٔ فیبوناچی هم به فی نزدیک می‌شود: ۸۹ ÷ ۵۵ ≈ ۱٫۶۱۸۲.

نسبت طلایی در طراحی، عکاسی و معماری

مستطیل طلایی: عرض را در فی ضرب کنید تا طول بیاید، یا طول را بر فی تقسیم کنید. برای قاب ۶۰ سانتی، ضلع دیگر 60 ÷ φ ≈ ۳۷٫۰۸ سانتی‌متر است.

صفحه‌آرایی: عرض صفحه را با نسبت طلایی بین ستون اصلی و ستون کناری تقسیم کنید؛ مثلاً از ۱۰۰ واحد، ۶۱٫۸ برای متن و ۳۸٫۲ برای ستون کنار. در عکاسی، خط‌های راهنمای فی کمی به مرکز نزدیک‌تر از قاعدهٔ یک‌سوم‌اند.

پرسش‌های پرتکرار

عدد فی چند است؟

φ = (1 + √5) ÷ 2 ≈ ۱٫۶۱۸۰۳۳۹۸۹؛ عددی گنگ با رقم‌های اعشار بی‌پایان.

نسبت ۶۱ به ۳۹ همان نسبت طلایی است؟

تقریباً. دقیقش ۶۱٫۸۰۳٪ به ۳۸٫۱۹۷٪ است.

فرق نسبت طلایی و قاعدهٔ یک‌سوم چیست؟

قاعدهٔ یک‌سوم کادر را به سه بخش برابر تقسیم می‌کند (۳۳٫۳٪)؛ نسبت طلایی ۳۸٫۲٪ و ۶۱٫۸٪. هر دو راهنما هستند، نه قانون.