حل معادله درجه دو

ریشه‌های ax² + bx + c = 0 از فرمول دلتا به دست می‌آیند: Δ = b² − 4ac و x = (−b ± √Δ) ÷ 2a. مثلاً x² − 5x + 6 = 0 با دلتای ۱ دو ریشهٔ ۳ و ۲ دارد.

x² +x += 0

برای منها عدد منفی بنویسید؛ جملهٔ نبوده را ۰ بگذارید.

دو ریشهٔ ⁦x² − ۵x + ۶ = ۰⁩

۳ و ۲

  • رأس سهمی: ⁦(۲٫۵ , -۰٫۲۵)⁩
نقطه‌های روی محور، ریشه‌ها؛ نقطهٔ زرد، رأس سهمی.

راه‌حل گام‌به‌گام

  1. ضریب‌ها: a = ۱ ، b = -۵ ، c = ۶
  2. دلتا: Δ = b² − 4ac = (-۵)² − ۴ × ۱ × ۶ = ۱
  3. دلتا مثبت است، پس معادله دو ریشهٔ حقیقی متفاوت دارد: x = (−b ± √Δ) ÷ 2a = (۵ ± √۱) ÷ ۲
  4. ریشهٔ اول: x₁ = (۵ + ۱) ÷ ۲ = ۳
  5. ریشهٔ دوم: x₂ = (۵ − ۱) ÷ ۲ = ۲
  6. رأس سهمی؛ چون a مثبت است، سهمی رو به بالا و رأس کمترین مقدار است: x = −b ÷ 2a = ۲٫۵ ، y = −Δ ÷ 4a = -۰٫۲۵
  7. امتحان با جمع و ضرب ریشه‌ها: S = −b ÷ a = ۵ ، P = c ÷ a = ۶
با ماشین‌حساب گوشی
۱×۶×۴=۲۴-۵×-۵−۲۴=۱√۱=۱
در اکسل (ریشهٔ اول)
=(-(-5)+SQRT((-5)^2-4*1*6))/(2*1)

فرمول دلتا و حل معادله درجه دو

معادله را به شکل استاندارد ax² + bx + c = 0 بنویسید تا a و b و c معلوم شوند؛ بعد:

Δ = b² − 4ac و x₁,₂ = (−b ± √Δ) ÷ 2a

مثال: در x² − 5x + 6 = 0، Δ = ۲۵ − ۲۴ = ۱، پس x = (۵ ± ۱) ÷ ۲ یعنی ۳ و ۲.

اگر دلتا مربع کامل نباشد، جواب رادیکالی است و ماشین‌حساب آن را ساده می‌کند: ریشه‌های x² − 2x − 1 = 0 با دلتای ۸ می‌شود x = ۱ ± √۲، یعنی حدود ۲٫۴۱۴۲ و -۰٫۴۱۴۲.

سه حالت دلتا

  • دلتا مثبت: دو ریشهٔ حقیقی متفاوت؛ سهمی محور xها را در دو نقطه قطع می‌کند.
  • دلتا صفر: یک ریشهٔ مضاعف x = −b ÷ 2a؛ مثلاً x² − 6x + 9 = 0 فقط x = ۳ دارد.
  • دلتا منفی: ریشهٔ حقیقی ندارد؛ در اعداد مختلط، x² + 2x + 5 = 0 ریشه‌های -۱ ± ۲i را دارد.

رأس سهمی و امتحان جواب

نمودار y = ax² + bx + c سهمی است و رأسش در x = −b ÷ 2a و y = −Δ ÷ 4a است؛ برای مثال بالا (۲٫۵ , -۰٫۲۵). اگر a مثبت باشد سهمی رو به بالاست و رأس کمترین مقدار است.

برای امتحان، جمع ریشه‌ها باید −b ÷ a و ضربشان c ÷ a باشد.

پرسش‌های پرتکرار

اگر b یا c نباشد چه کنم؟

به جایش ۰ بنویسید. مثلاً x² − 9 = 0 یعنی a = ۱، b = ۰ و c = −۹؛ جواب‌ها ۳ و -۳ است.

معادله درجه دو را با اکسل چطور حل کنم؟

با فرمول =(-B1+SQRT(B1^2-4*A1*C1))/(2*A1) برای ریشهٔ اول و همین با منهای پیش از SQRT برای ریشهٔ دوم؛ ماشین‌حساب بالا فرمول را با عددهای شما می‌نویسد.

اگر a صفر باشد؟

دیگر x² ندارد و معادله درجه یک است؛ از حل معادله درجه یک استفاده کنید.