درصد رطوبت = وزن آب ÷ وزن نمونه × ۱۰۰؛ اما «وزن نمونه» دو جور است: وزن تر (غلات، علوفه، مواد غذایی) یا وزن خشک (خاک). نمونهٔ ۱۲۰ گرمی که پس از خشک شدن ۱۰۰ گرم می‌شود، ۱۶٫۶۷ درصد رطوبت بر پایهٔ تر و ۲۰ درصد بر پایهٔ خشک دارد.
۱۶٫۶۷ درصد
به حروفشانزده و شصت و هفت صدم
=(120-100)/120*100رطوبت بر پایهٔ تر = (وزن تر − وزن خشک) ÷ وزن تر × ۱۰۰
رطوبت بر پایهٔ خشک = (وزن تر − وزن خشک) ÷ وزن خشک × ۱۰۰
درصد ماده خشک = وزن خشک ÷ وزن تر × ۱۰۰ = ۱۰۰ − رطوبت بر پایهٔ تر
برای تبدیل دو پایه به هم: db = wb ÷ (100 − wb) × 100 و wb = db ÷ (100 + db) × 100. رطوبت ۲۰ درصد بر پایهٔ تر، ۲۵ درصد بر پایهٔ خشک است.
در آزمایشگاه خاک، رطوبت (درصد رطوبت وزنی) را بر پایهٔ خشک می‌گویند: نمونه را وزن کنید، در آون تا وزن ثابت خشک کنید و دوباره وزن کنید. ۱۵۰ گرم خاک تر که ۱۲۰ گرم خشک می‌شود، ۲۵ درصد رطوبت دارد (بر پایهٔ تر ۲۰ درصد). رطوبت بر پایهٔ خشک از ۱۰۰ درصد هم می‌گذرد؛ در خاک‌های آلی و پیت، ۱۵۰ درصد بر پایهٔ خشک یعنی ۶۰ درصد بر پایهٔ تر.
وزن تازه = وزن فعلی × (۱۰۰ − رطوبت فعلی) ÷ (۱۰۰ − رطوبت هدف)
رطوبت غلات در خرید و فروش بر پایهٔ تر است. ۱۰۰۰ کیلوگرم ذرت با ۲۰ درصد رطوبت، وقتی به ۱۴ درصد برسد ۹۳۰٫۲۳ کیلوگرم می‌شود: ۶۹٫۷۷ کیلوگرم آب گرفته شده. افت وزن ۶٫۹۸ درصد است، نه ۶ درصدی که از تفریق دو رطوبت به دست می‌آید؛ چون ماده خشک ثابت می‌ماند و آب نسبت به وزن تازه حساب می‌شود.
جیرهٔ دام را بر پایهٔ ماده خشک می‌نویسند تا خوراک‌های خیس و خشک قابل مقایسه باشند: مقدار بر پایهٔ ماده خشک = مقدار در خوراک ÷ درصد ماده خشک × ۱۰۰. سیلاژی با ۲۵ درصد ماده خشک و ۳ درصد پروتئین (همان‌طور که مصرف می‌شود)، بر پایهٔ ماده خشک ۱۲ درصد پروتئین دارد.
در پایهٔ تر آب بر وزن کل نمونه تقسیم می‌شود و در پایهٔ خشک بر وزن مادهٔ خشک. برای یک نمونه، پایهٔ خشک همیشه بزرگ‌تر است: ۱۶٫۶۷٪ در برابر ۲۰٪.
وزن خشک را بر وزن تر تقسیم و در ۱۰۰ ضرب کنید، یا رطوبت بر پایهٔ تر را از ۱۰۰ کم کنید: ۱۰۰ − ۱۶٫۶۷ = ۸۳٫۳۳٪.
چون درصد رطوبت نسبت به وزن همان لحظه است و وزن با خشک شدن کم می‌شود. افت واقعی ۶٫۹۸٪ است.