محاسبه معدل

معدل = جمع (نمره × واحد) ÷ جمع واحدها. مثلاً ۱۸ با ۳ واحد، ۱۵ با ۲ واحد، ۱۲ با ۱ واحد معدل ۱۶ می‌دهد. در مدرسه به‌جای واحد، ضریب هر درس را بگذارید.

چه چیزی را حساب کنیم؟
معدل ۳ درس

۱۶ از ۲۰

به حروفشانزده

  • ۶ واحد و مجموع نمره × واحد ۹۶.

راه‌حل گام‌به‌گام

  1. نمرهٔ هر درس را در واحدش ضرب و حاصل‌ها را جمع می‌کنیم: ۱۸×۳ + ۱۵×۲ + ۱۲×۱ = ۹۶
  2. واحدها را جمع می‌کنیم: ۳ + ۲ + ۱ = ۶
  3. جمع اول را بر جمع دوم تقسیم می‌کنیم: ۹۶ ÷ ۶ = ۱۶
با ماشین‌حساب گوشی
(۱۸×۳+۱۵×۲+۱۲×۱)÷۶=۱۶
در اکسل
=SUMPRODUCT({18,15,12},{3,2,1})/SUM({3,2,1})

فرمول محاسبه معدل

معدل میانگین وزنی نمره‌هاست: درسی که واحد (یا ضریب) بیشتری دارد سهم بیشتری در معدل دارد. نمرهٔ هر درس را در واحدش ضرب کنید، حاصل‌ها را جمع کنید و بر جمع واحدها تقسیم کنید:

درس نمره واحد نمره × واحد
ریاضی ۱۸ ۳ ۵۴
فیزیک ۱۵ ۲ ۳۰
ادبیات ۱۲ ۱ ۱۲
جمع — ۶ ۹۶

۹۶ ÷ ۶ = ۱۶. اگر همین سه نمره را بی‌واحد میانگین بگیرید ۱۵ می‌شود که معدل واقعی نیست. در اکسل، نمره‌ها در ستون A و واحدها در ستون B: =SUMPRODUCT(A2:A4,B2:B4)/SUM(B2:B4)

در مدرسه هم همین فرمول است، فقط به‌جای واحد ضریب هر درس می‌آید. ضریب‌ها به پایه و رشته بستگی دارند؛ آن‌ها را از کارنامه یا برنامهٔ درسی خودتان بردارید.

معدل کل چند ترم

معدل کل میانگین سادهٔ معدل ترم‌ها نیست. هر ترم به اندازهٔ واحدهایش وزن دارد؛ مثلاً ترم ۱ با معدل ۱۵ و ۲۰ واحد و ترم ۲ با معدل ۱۸ و ۱۰ واحد:

(۱۵ × ۲۰ + ۱۸ × ۱۰) ÷ ۳۰ = ۱۶، نه ۱۶٫۵. در ماشین‌حساب حالت «معدل کل از ترم‌ها» را بزنید و برای هر ترم معدل و تعداد واحد گذرانده را بنویسید.

چه نمره‌ای لازم دارم تا معدلم به هدف برسد؟

مجموع نمره × واحدی را که برای معدل هدف لازم است حساب کنید، مجموع تا الان را از آن کم کنید و بر واحدهای باقی‌مانده تقسیم کنید. با معدل ۱۵٫۵ در ۵۰ واحد، برای رسیدن به ۱۶ بعد از ۱۸ واحد دیگر:

(۱۶ × ۶۸ − ۱۵٫۵ × ۵۰) ÷ ۱۸ = ۱۷٫۳۸۸۹؛ یعنی میانگین دست‌کم ۱۷٫۳۹ در آن ۱۸ واحد. بیشترین معدلی که در این مثال می‌شود به آن رسید (همهٔ نمره‌ها ۲۰) ۱۶٫۶۹ است؛ اگر حاصل فرمول از ۲۰ بیشتر شود، رسیدن به هدف با این تعداد واحد ممکن نیست.

پرسش‌های پرتکرار

درس افتاده یا حذف‌شده در معدل حساب می‌شود؟

قاعده‌اش را آیین‌نامهٔ آموزشی دانشگاه شما تعیین می‌کند؛ مثلاً این‌که نمرهٔ درسی که دوباره گرفته‌اید جای نمرهٔ قبلی را می‌گیرد یا هر دو در معدل کل می‌مانند. درس‌هایی را که در معدل می‌آیند در ماشین‌حساب بنویسید و بقیه را حذف کنید.

درس‌های صفر واحد یا قبول/رد چه می‌شوند؟

درسی که نمرهٔ عددی یا واحد در معدل ندارد (مثل بعضی درس‌های جبرانی یا قبول/رد) در معدل نمی‌آید؛ آن را ننویسید.

تأثیر معدل در کنکور را هم حساب می‌کند؟

نه. سهم سوابق تحصیلی و روش تبدیل نمره‌های نهایی را سازمان سنجش هر سال اعلام می‌کند و این صفحه آن را حساب نمی‌کند؛ این‌جا فقط معدل خود نمره‌ها حساب می‌شود.

معدل را چند رقم اعشار گرد کنم؟

کارنامه‌ها معمولاً دو رقم اعشار نشان می‌دهند؛ این‌که رقم سوم گرد شود یا بریده شود را سامانهٔ آموزشی مدرسه یا دانشگاه تعیین می‌کند. ماشین‌حساب دو رقم گردشده را بزرگ نشان می‌دهد و عدد دقیق را زیرش؛ مثلاً ۱۷٫۳۷۵ به ۱۷٫۳۸ گرد می‌شود.